Ngā Tapuwae o Manukau - Te Whiriwhiri Kaupapa
He kōrero whakamārama kei tēnei whārangi mō te whiriwhiri kaupapa mō Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau.
Whakataki
Ko Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau he kōwhiringa i ngā kaupapa nui mai i ngā kōrero ōnamata o Manukau City me ōna rohe.
Ko te whāinga he:
- whare kōrero mō te rohe
- aratakinga kōrero mō ētahi kaupapa o taua hitōria nei
- puka taki ki ngā kaupapa nui me ngā rangi
- whakarārangi puna kōrero mō te roanga o ngā kōrero
- wāhi tango ai i ngā rauemi hitōria kōrero, hitōria pikitia anō hoki.
Mā Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau e kitea ai ngā hapa i ngā hitōria, e taea ai te whakatika te rangahau ake rānei, te wānanga rānei. Ko Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau mā ngā ākonga me ngā kaihitōria o te takiwā, engari, tērā anō hoki mā te kaipānui noa iho.
Ngā kaupapa
Kei Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau ngā kaupapa e whai ake nei, arā noa atu hoki: Kōrero ōnehe Māori; ngā tohunga tere moana o mua, te hunga kimi whenua, mihinare me te hunga takahi whenua; ngā Pākehā tuatahi me ngā hokonga whenua nunui; kāwanatanga ā-rohe; ko ngā whanaketanga nunui mō ngā waka, ahumahi me te mahi hokohoko; te whakatūtanga o ngā hāhi matua, ngā hōhipera, ngā kura me ētahi atu whakanōhanga o te hapori; ngā tohu whenua; kaupapa taiao; me ngā kaupapa tōrangapū, tikanga ā-iwi, ā-hapori me te hākinakina.
Ko Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau ka aro atu ki te rohe o te Manukau City i tēnei rā, engari, ka uru mai ngā take nui e pā ana ki ngā rohe e hono mai ana ki tēnei: Otahuhu, Papakura, Franklin, te Moana o Manukau tae atu hoki ki Tīkapa Moana. Ko ngā kaupapa o muri ka whakawhānuihia ā tōna wā.
Ko nga kaupapa whai mana ā-motu ka kōrerotia, engari he tirohanga ā-takiwa, ā-rohe.
Te whiriwhiri
Arā noa ngā take i whiriwhiria ai ngā kaupapa kōrero. Nā ngā kaihitōria o te takiwā i tohutohu mai ētahi kaupapa 'rongonui' i Tāmaki ki te Tonga. Kei te āhua tonu hoki o ngā kōrero i whakarērea mai. He nui ake hoki ngā kōrero mō ētahi takiwā, āhuatanga noho, wāhi rānei o te rohe i ētahi. Ko ngā hitōria Māori i hokia mai ko ngā kongakonga noa iho i taea ai. Mō ētahi takiwā, ko ngā tuhinga nūpepa anake i mau ai he kōrero (nā reira he mārama ake te noho a ngā tāngata i ngā ngahuru tau 1920 me te 1930 i Pukekohe me Waiuku, nā tā rātou whai nūpepa i taua wā, engari anō ngā takiwā ki Howick, Manurewa me Papatoetoe, kāore anō kē i whai nūpepa). He pēnei anō hoki te mau ake o ētahi kaupapa tākaro; ētahi hāhi; ā, i pupuruhia e ētahi karapu, rōpū rānei ā rātou kōrero, engari ā ētahi atu ka ngaro noa; arā atu anō.
Ko ētahi kaupapa i whakaurua mai kia taea ai ngā rauemi pai te whakaatu, pēnei i te tuhinga hanga noa, te whakaahua, te mapi, te tuhinga rānei; ko ētahi atu hei whakakīkī haere i ngā whāwhārua o te wātaka. Ko ētahi anō kaupapa i whai wāhi mai nā te hāngai kē ki te kaimahi nei i tupu ake hoki ki Waiuku ka kuraina ai ki Pukekohe.
Ko Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau he hitōria nō te takiwā, ehara kē ia i te wāhi kimi whakapapa. Ko ngā ingoa tangata kei roto, i whakahuangia ai anake mehe tangata rongonui, pēnei i ngā kaituhi, kaiwaihanga, kaiwhakaaro nui, kaitōrangapū, toa, tāhae, toa tākaro, toa kaipakihi, aha atu.; tae anō ki ngā ingoa whānau i whakahuangia ai anake mena i tapaina ki runga tohu whenua, ki runga takiwā rānei. Ko ētahi huinga whānau kua whakarārangihia, ko ērā i puta ake anō ai ētahi atu tuhinga e pā ana ki te takiwā.
Ā tōna wā
Ko Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau he mahi ka haere tonu, ka whakawhāitihia, ka whakawhānuihia i ngā tau kei te heke mai. Ā tōna wā ka:
- Whakawhānuihia ngā tirohanga takotoranga whenua
- Tae noa ki ngā hitōria o Papatūānuku ake
- Whakawhānuihia ngā kōrero hitōria Māori
- Tae noa ki te tohutohu haere i ngā rangi ake (rā/marama/tau)
- Whakawhānuihia atu te rārangi puna kōrero
- Whakawhānuihia ngā kōrero take ā-iwi
- Whakawhānuihia ngā rauemi pikitia - mapi, whakaahua, aha atu.
- Hanga tuhinga roa whai pikitia, whai kaupapa hoki ('Howick i te tau 1904', 'Manurewa i te tau 1949', aha atu.)
Hei tuku kaupapa mai mō Manukau's journey - Ngā Tapuwae o Manukau tēnā koa. Whakapā atu ki a Bruce Ringer.

